کد خبر: ۴۲۸۶۹۰۷

تاریخ: ۱۹ خرداد ۱۴۰۴ - ۰۷:۱۶

غدیر، عهد ماندگار/ ۳

ویژگی‌های جامعه شرک و کفر در کلام امیرالمومنین(ع)

رئیس دانشگاه قم گفت: امیرالمؤمنین علی(ع)، در خطبه‌های خود با یادآوری دوران جاهلیت و مقایسه آن با برکات اسلام، رسالت تبیین حقایق را بر عهده داشت. وظیفه‌ای که امروز نیز بر دوش رهبران و اندیشمندان است تا حافظه تاریخی جوامع را زنده نگه دارند و از فراموشی نعمات الهی جلوگیری کنند.

حجت‌الاسلام والمسلمین احمدحسین شریفی، رئیس دانشگاه قم در گفت‌وگو با ایکنا از قم، در پاسخ به اینکه اوصاف امام علی(ع) در بحث جهاد تبیین چیست؟ بیان کرد: بدون تردید، یکی از بزرگ‌ترین پیشگامان جهاد تبیین، شخص امیرالمؤمنین علی(ع) است. اگر به خطب نهج‌البلاغه نگاهی بیندازیم، در می‌یابیم که چگونه حضرت در دوران پایانی عمر مبارک خویش، هنگامی که خلافت مسلمین را بر عهده داشت، همواره به یادآوری وضعیت زمان قبل از اسلام می‌پرداخت. در هر فرصت و هر مناسبت، آن حضرت از حال و هوای امت در دوران جاهلیت سخن می‌گفت؛ از وضع اقتصادی، امنیتی، اخلاقی، خانوادگی و رفاه آن دوران ترسیم می‌نمود؛ جامعه‌ای را که در بدترین شرایط، شهرها و همسایگانشان پر از فساد و تباهی بودند، در حالی که در پاک‌ترین شهر و کثیف‌ترین ساکنان، آنان بودند. از نظر تغذیه حتی آب آشامیدنی سالم نداشتند و وضعیتشان بسیار وخیم و اسفناک بود.

بیشتر بخوانید:

نقش رسانه در ترویج یا تحریف مفاهیم غدیر

سیمای غدیر در قرآن از منابع اهل سنت

وی افزود: سپس امام علی(ع)، با نگاهی عبرت‌آمیز، به برکات اسلام و پیامبر اکرم(ص) اشاره می‌کند؛ هم کاستی‌ها، آسیب‌ها و ضعف‌های دوران جاهلیت را برمی‌شمرد و هم نعمات و برکات عصر اسلام و اسلام‌آوردن را یادآور می‌شد. این کار، نشان‌دهنده روح تبیین و روشنگری است؛ زیرا وقتی جامعه به رفاه و آرامش می‌رسد، ممکن است فراموشکاران، به آسانی دست از حفظ و یادآوری گذشته برمی‌دارند و حافظه تاریخی‌شان ضعیف می‌شود.

تبیین حقیقت و حفظ حافظه تاریخی؛ وظیفه‌ای بر دوش اندیشمندان

رئیس دانشگاه قم در پاسخ به اینکه با توجه به فرمایشات حضرت علی(ع) تبیین و یادآوری شرایط گذشتگان بر عهده چه افرادی است گفت: عالمان، رهبران و خواص دانست این وظیفه را بر عهده دارند. امیرالمؤمنین علی(ع)، گذشته را ترسیم می‌کرد، آن‌گونه که کسانی که درک کرده بودند، دیده بودند و امروز در رفاه زندگی می‌کردند، اما قدر نمی‌دانستند، فراموش می‌کردند و شکرگزار نبودند؛ گذشته و عقبه خود را به یاد آورند و نسل جوان، آن‌هایی که نه پیامبر را دیده بودند و نه دوران جاهلیت را، از همان ابتدا که چشم گشوده بودند، فتوحات و گشایش‌ها را می‌دیدند و تصور می‌کردند دنیا همین‌گونه است که اکنون می‌بینند و خواهد بود. بنابراین، لازم است این تذکر و روشنگری همیشگی ادامه داشته باشد، تا نسل حاضر و آینده، قدر نعمت‌های الهی را بدانند.

وی تصریح کرد: این رسالت، رسالتی است که امیرالمؤمنین علی(ع) آن را به عنوان یک وظیفه واجب می‌دانست و بارها و بارها، در هر فرصت، این تذکرات را ارائه می‌داد؛ همراه با شرح برکات اسلام و برکات رسالت پیامبر و ویژگی‌های دین حق. مطالعه این بخش‌های نهج‌البلاغه، که همواره نیازمند بازخوانی مکرر است، حقیقتاً دریایی از معارف است.

شریفی ضمن بیان خطبه‌ای از نهج‌البلاغه که به این مهم پرداخته، بیان کرد: در این رابطه، نمونه‌ای از این خطب که خطبه ۱۹۲ است و به خطبه قاصعه معروف است، ذکر می‌کنم، خطبه‌ای مهم و پرمحتوا درباره نعمت‌های اسلام و برکات آن. در این خطبه، امام علی(ع) می‌فرماید: «فَانْظُرُوا إِلَى مَوَاقِعِ نِعَمِ اَللَّهِ عَلَيْهِمْ حِينَ بَعَثَ إِلَيْهِمْ رَسُولا؛ پس بنگرید به قسمت‌هایی از نعمت‌های خداوند بر آنان، هنگامی که پیامبر(ص) مبعوث شد و پیام ‌آور شد.» ببینید چه نعمتی بر این مردم نازل شد؛ مردمی که حتی آب آشامیدنی سالم نداشتند، در بدترین وضعیت زندگی می‌کردند، اما به برکت اسلام و پیامبر(ص)، مرحله‌به‌مرحله، چه تغییرات عظیمی در حال و وضعیت خود پیدا کردند.

وی افزود: امیرالمؤمنین(ع) با بیان آنکه پیامبراکرم، مردم را به اطاعت خدا و بندگی او دعوت کرد، و آنان را به توحید و پرستش خدای یگانه برانگیخت، نشان می‌دهد که نتیجه این هدایت، اتحاد، همدلی و هم‌زبانیِ آنان در مسیر حق است. آن‌چنان که اسلام، همچون شه‌پرِ پرنده‌ای است که برکات زیر بال و پر آن پنهان شده باشد و مردم از آن بهره ببرند. برکات الهی مانند نهرهای جاری و رودخانه‌هایی است که هر یک، جویبارهای نعمت را به سمت آنان جاری کرد و دریایی از برکات و نعمت‌ها، در مسیرشان جاری شد.

رئیس دانشگاه قم نتیجه برکات حکومت اسلامی و دینی را جامعه‌ای با صفات عالی، همدل و یکپارچه معرفی کرد، که در سایه ایمان و یاد خدا، هر روز بر نعمت‌های بی‌پایان او افزوده می‌شود و بیان کرد: سرازیری نعمت‌های الهی همچنان در مسیر آنان جاری شد، با کرامت و بزرگ‌منشی، در حالی که عزت و عظمت خود را پاس داشتند، و رفاه و آرامش در زندگی‌شان جاری گشت.

وی ادامه داد: از همین رو، جنگ نرم و جنگ فرهنگی، اساسی‌ترین برنامه دشمن است. هدف این است که باورهای دینی، ارزش‌های اسلامی، و روحیه انقلابی در ذهن و ضمیر مردم تهی شود. باید مواظب بود. اگر ما نتوانیم این سرچشمه را حراست کنیم و از آن محافظت نماییم، و ارزش‌ها و باورهای دینی را در دل‌ها زنده نگه نداریم، آن‌گاه تمامی نعمت‌ها و برکات، بر باد خواهد رفت و برکات دائمی نخواهد بود. پس چه بهتر است، در برابر این تهدیدات بایستیم، و هرگز اجازه ندهیم این سرچشمه ارزش‌ها آلوده، و باورهای اسلامی کم‌رنگ شوند. اگر این کار را نکنیم، دیگر نه تنها برکات گذشته، بلکه فرصت‌های آینده هم از دست خواهد رفت.

شریفی بیان کرد: این نعمت‌های بی‌پایان، چون دریایی بیکران، به سمت آنان سرازیر شد، و آنان در غنای نعمت‌ها غرق شدند؛ در بحر شادی و سرور، در دلِ خشنودِ زندگی، بی‌مرز شادی و نشاط، غرق بودند. چه قهاری، چه خوش‌سیمایی، این نعمت‌ها در چشم آنان تجلی کرد؛ خیالی از زندگیِ سرشار، بی‌کران و پرنشاط، که هر روز در آن لذت می‌بردند و شادی می‌کردند. این‌ها همه توصیفاتی است که امام علی(ع) در خطبه ۱۹۲(خطبه قاصعه)، ضمن بیان نعماتی که زیر سایه حکومت اسلامی پیامبر(ص) به وجود آمدند، بیان کرده‌اند.

اوصاف حکومت اسلامی

وی با اشاره به اوصاف حکومت اسلامی ابراز کرد: در این حکومت، امور بر قله‌هایی استوار شد که هرگز فرو نمی‌ریخت، و همچون ستاره‌ای در آسمان، درخشید. آن‌گونه که مرحله‌به‌مرحله، با پذیرش توحید، نتیجه‌اش اتحاد و وفاق اجتماعی بود؛ جامعه‌ای که در سایه آموزه‌های دین و آیین اسلام، در همزیستی و همدلی به سر می‌برد و برکات بی‌شمار را تجربه می‌کرد. این برکات، همچون نسیمی خنک و روح‌نواز، درهم تنیده در خویشتن مردم، شادی و آرامش بخشید.

شریفی ادامه داد: در سایه حکومت اسلامی، زندگی متین و باعزت سامان یافت، و موانع و سختی‌ها یکی پس از دیگری کنار رفت. تمدن جامعه مسلمین، که بر پایه وحدت و همکاری ساخته شده بود، در اوج شکوفایی قرار گرفت و به عنوان سرور و آقای جهان شد. چنان که حاکمان و ملوک اطرافِ جهان، در مقابل آن عظمت سر فرود آوردند، و در زیر پرچم توحید، فرمانروایانِ سرزمین‌های دور و نزدیک، با سربلندی و عزت، به اطاعت و فرمانبری درآمدند. (فَهُمْ حُكَّامٌ عَلَى اَلْعَالَمِينَ وَ مُلُوكٌ فِي أَطْرَافِ اَلْأَرَضِينَ يَمْلِكُونَ اَلْأُمُورَ عَلَى مَنْ كَانَ يَمْلِكُهَا عَلَيْهِمْ)

وی همچنین جمهوری اسلامی ایران را نمونه‌ای از این نوع حکومت اسلامی دانست و تصریح کرد: آن‌گونه که ذاتاً و حقیقتاً، این عظمت و برکت، از فیض و برکت بعثت رسول‌ خدا(ص) سرچشمه گرفته است، همان‌گونه که امروز، انقلاب اسلامی ایران، با صادر کردن این برکت‌ها، در تاریخ فرهنگ و قدرت، نقش بی‌بدیل خود را ایفا می‌کند. اگر چشم‌هایمان را باز کنیم و این موهبت بی‌نظیر را به درستی بنگریم، می‌بینیم که در سایه دعوت الهی، حکومت ستم‌شاهی هرچند ذلیل و خوار، برچیده شد، و دایره‌ی وفاق، همدلی و اتحاد در کشور برپا گشت.

رئیس دانشگاه قم اظهار کرد: مردم، با رأی قاطع و میلیونی به حکومت اسلامی، وفاداری و تبعیت از ولایت فقیه را نشان دادند، و بدین ترتیب، از هرگونه ضربه و تهدید دشمنان، مصون ماندند. هر روز بر عظمت و اقتدار آن‌ها افزوده شد؛ جنگ‌هایی نزدیک به هشت سال، که در آن، نزدیک به چهل کشور و قدرتمندترین ابرقدرت‌ها، هرگونه تلاش برای انهدام این ملت را به کار بستند، اما در مقابل، این ملت استوار ایستاد و از تمامی تزویر و فتنه‌ها سربلند بیرون آمد.

وی انتخاب کردن، رای دادن، تصمیم گرفتن را نمادهای شرف و کرامت، و نعمت‌های والای انقلاب ما دانست و گفت: آزادی در انتخاب، آزادی در رای دادن، بدون هیچ تحمیل و فشار، نعمت بزرگی است که در سایه انقلاب اسلامی نصیب ما شده است. ما خودمان تصمیم می‌گیریم، خودمان گزینه‌ها را بر می‌گزینیم، سخنان و برنامه‌های فردا را می‌شنویم، اراده‌مان را اعلام می‌کنیم و با خرد و بصیرت، در چارچوب نظام اسلامی و قوانین اساسی کشور، انتخاب‌مان را رقم می‌زنیم.

شریفی با تبیین جایگاه جمهوری اسلامی ایران بین قدرتمندانی که باطنی شیطانی دارند، بیان کرد: ما پنجه در پنجه بزرگ‌ترین شیاطین عالم قرار داده‌ایم درصورتی که نتوانسته‌اند بر ما زور بگویند. روز به روز به سوی قله‌های بلند پیشرفت و ترقی می‌رویم و در سایه تشکیل جامعه‌ای اسلامی و حاکمیت اسلامی و در مسیر شکل‌دادن به تمدن اسلامی حرکت می‌کنیم. جبهه مقاومت بزرگ شکل گرفته است، بسیاری از کشورها با افتخار و رضایت کامل، آماده‌اند ارتباط خود را با جمهوری اسلامی برقرار کنند.

وی افزود: حالا، دشمنان، به‌خصوص زورگویانی مثل آمریکا، که پس از احساس خطر، دست‌وپا می‌زنند، فهمیده‌اند که این ملت، عزتمند و مقتدر است. آن‌ها در مقابل عظمت و قدرت این ملت، عاجزند. حتی جرئت یا توان مقابله با امنیت و اقتدار این ملت را ندارند. تا زمانی که ما تابع دین، ولایت و ارزش‌های اسلامی باشیم، این گونه خواهد ماند و هیچ قدرتی نخواهد توانست ما را شکست دهد.

رئیس دانشگاه قم در پایان ضمن بیان اهداف و مقصود دشمن تاکید کرد: اما برنامه اصلی‌ دشمنان، ضربه زدن به سرچشمه این برکت‌هاست؛ همان‌جایی که امیرالمؤمنین علی(ع) در خطبه‌های خود گفت، وقتی بعثت صورت گرفت و مردم دین را پذیرفتند و در سایه توحید در کنار هم قرار گرفتند، چه برکات بی‌نظیری نصیبشان شد. دشمن، این سرچشمه مقدس را شناخته است و هدف قرار داده است، زیرا نفوذ در آن، یعنی ضربه زدن به کل نظام و ارزش‌های ما.

گفت‌وگو از هانیه محمدنژاد