کد خبر: ۴۲۸۱۱۳۹

تاریخ: ۱۸ ارديبهشت ۱۴۰۴ - ۱۵:۰۸

مسجدِ محله‌ کرامت؛ محور مواسات و همدلی

کریمانِ «محله کرامت» بستر مناسب برای رشد و ترویج ارزش‌های اخلاقی و شکل‌گیری «مسجدِ محله کرامت» فراهم ‌می کنند. این مسجدِ محوری، با بهره‌گیری از ظرفیت‌های دینی و اجتماعی خود، به ترویج فرهنگ «مواسات»، روحیه «همدلی» و ارائه «خدمت کریمانه» می‌پردازد.

به گزارش ایکنا از قم، به نقل از پایگاه خبری آستان مقدس حضرت فاطمه معصومه(س)، دهه فرخنده کرامت یادآور پیوند آسمانی و اتصال دل‌های عاشقان به بارگاه ملکوتی حضرت امام رضا(ع) و بارگاه نورانی حضرت فاطمه معصومه(س) است. این دهه فرصتی مغتنم برای ترویج فرهنگ کرامت، مهربانی، و همدلی در جامعه اسلامی به شمار می‌رود.

در این راستا، نامگذاری روزهای این دهه با عناوین خاص، به منظور برجسته‌سازی ابعاد مختلف این فرهنگ غنی اسلامی صورت می‌گیرد. عنوان مسجد محله‌ی کرامت؛ محور مواسات و همدلی برای روز نهم دهه فرخنده کرامت امسال، توجه ویژه‌ای را به نقش محوری مساجد در تقویت همبستگی اجتماعی و ترویج فرهنگ احسان و نیکوکاری معطوف می‌سازد. این نوشتار، به تبیین ابعاد مختلف این عنوان و بررسی نقش مسجد به عنوان کانون اصلی مواسات و همدلی و خدمت کریمانه در محلات می‌پردازد.

نقش و ظرفیت مسجد در حوزه اجتماعی

مسجد بستر تعاملات اجتماعی و تقویت همبستگی است. مسجد در اسلام، صرفاً مکانی برای عبادت نیست، بلکه یک نهاد اجتماعی پویا و مرکز ثقل فعالیت‌های فرهنگی، آموزشی، و اجتماعی در محله است. مساجد، با فراهم آوردن فضایی امن و صمیمی، زمینه‌ساز تعاملات سازنده بین افراد مختلف جامعه می‌شوند. در این مکان مقدس، افراد با سلایق و دیدگاه‌های متفاوت گرد هم می‌آیند و ضمن تبادل نظر و همفکری، به درک متقابل و تقویت روابط اجتماعی می‌پردازند

نقش مسجد در ترویج فرهنگ مواسات و همدلی بسیار کلیدی و مهم است. مواسات و همدلی، از جمله ارزش‌های بنیادین در دین مبین اسلام هستند که نقش مهمی در کاهش نابرابری‌ها و تقویت انسجام اجتماعی ایفا می‌کنند. مساجد، با برگزاری برنامه‌های متنوع از جمله جلسات سخنرانی، کارگاه‌های آموزشی و فعالیت‌های خیریه، به ترویج این ارزش‌ها در جامعه کمک می‌کنند. امام جماعت و هیئت امنای مساجد، با الگو قرار دادن سیره نبوی و ائمه اطهار (ع)، نقش مهمی در تشویق مردم به خدمت کریمانه، انفاق، کمک به نیازمندان، و دستگیری از مستمندان ایفا می‌کنند.

مسجد، محل شناسایی و رفع نیازهای محلی محسوب می شود. مساجد، به دلیل ارتباط مستمر با مردم محله، از نزدیک با مشکلات و نیازهای آن‌ها آشنا هستند. امام جماعت و فعالان مسجدی، با شناسایی خانواده‌های نیازمند، افراد بیمار، و آسیب‌دیدگان از حوادث طبیعی، می‌توانند با هماهنگی سایر نهادهای حمایتی، به رفع مشکلات آن‌ها کمک کنند. برپایی صندوق‌های قرض‌الحسنه، برگزاری بازارهای خیریه، و جمع‌آوری کمک‌های مردمی از جمله روش‌های موثر مساجد در حمایت از افراد نیازمند است.

مسجد مرکز آموزش مهارت‌های زندگی و توانمندسازی اهالی محله است. مساجد، علاوه بر ترویج ارزش‌های اخلاقی و دینی، می‌توانند نقش مهمی در آموزش مهارت‌های زندگی و توانمندسازی افراد جامعه ایفا کنند. برگزاری کلاس‌های آموزش قرآن، معارف و احکام، رایانه، و سایر مهارت‌های مورد نیاز جامعه، می‌تواند به افزایش سطح دانش و مهارت افراد و بهبود وضعیت اقتصادی آن‌ها کمک کند.

خدمت کریمانه بر مدار مسجد محله کرامت

محله کرامت یک واحد جغرافیایی اجتماعی است که در آن ارزش‌ها و اصول اخلاقی کرامت انسانی اعم از احترام، عزت نفس، بخشش، سخاوت، و کمک به دیگران و خدمت کریمانه، به عنوان بنیان اصلی روابط اجتماعی و رفتارهای فردی مورد توجه قرار می‌گیرد. در یک محله کرامت، تلاش می‌شود تا نیازهای اساسی افراد تامین شود، فرصت‌های رشد و پیشرفت برای همه فراهم گردد، و تبعیض و نابرابری به حداقل رسیده، کرامت انسانی همگان حفظ شود.

مسجدِ محله کرامت مسجدی است که نه تنها مکانی برای انجام فرایض دینی و عبادی است، بلکه به عنوان یک مرکز فعال اجتماعی، فرهنگی، و حمایتی در محله نیز عمل می‌کند. این مسجد با ترویج ارزش‌های کرامت، ایجاد فضای همدلی و همبستگی، و ارائه خدمات متنوع به ساکنان محله، نقش مهمی در بهبود کیفیت زندگی و تقویت روابط اجتماعی ایفا می‌کند.

مواسات به معنای تقسیم دارایی و امکانات با دیگران، به خصوص نیازمندان و محرومان، به گونه‌ای که نیازهای اساسی آن‌ها برآورده شود و از سختی‌ها و مشکلات رهایی یابند. مواسات، فراتر از صدقه و انفاق، نوعی ایثار و فداکاری است که در آن فرد یا جامعه، بخشی از داشته‌های خود را برای رفع نیازهای دیگران اختصاص می‌دهد.

همدلی به معنای توانایی درک و احساس کردن دیدگاه‌ها، احساسات، و تجربیات دیگران است. همدلی، به افراد کمک می‌کند تا با یکدیگر ارتباط برقرار کنند، به نیازهای هم آگاه شوند، و در شرایط سخت و دشوار از یکدیگر حمایت کنند. همدلی، زمینه‌ساز ایجاد اعتماد، صمیمیت، و همبستگی در جامعه کوچک و بزرگ می‌شود.

محله کرامت، مسجدِ محله کرامت، مواسات و همدلی، زنجیره‌ای به هم پیوسته از آموزه‌ها و ارزش‌ها را تشکیل می‌دهند که در آن هر عنصر، نقش مهمی در تقویت و تکمیل سایر ارکان ایفا می‌کند.

اهالی محله کرامت بستر مناسب برای رشد و ترویج ارزش‌های اخلاقی، و زمینه را برای شکل‌گیری یک مسجدِ محله کرامت فراهم ‌می کنند. این مسجد، با ترویج فرهنگ مواسات و خدمت کریمانه و تقویت حس همدلی در بین ساکنان محله، به تحقق سبک زندگی اسلامی کمک می‌کند.

به عبارت دیگر، مسجدِ محله کرامت، با بهره‌گیری از ظرفیت‌های دینی و اجتماعی خود، به ترویج فرهنگ مواسات و خدمت کریمانه در بین ساکنان محله می‌پردازد و آن‌ها را به کمک و یاری یکدیگر تشویق می‌کند. از طریق فعالیت‌های مختلفی مانند جمع‌آوری کمک‌های مردمی، توزیع بسته‌های معیشتی، و حمایت از خانواده‌های نیازمند، مسجد به تحقق عملی مواسات در محله کمک می‌کند.

همچنین، مسجدِ محله کرامت، با ایجاد فضایی صمیمی و دوستانه، برگزاری مراسم‌ها و مناسبت‌های مذهبی، و ارائه مشاوره‌های دینی و خانوادگی، به تقویت حس همدلی در بین ساکنان محله کمک می‌کند. این همدلی، باعث می‌شود تا افراد به نیازهای یکدیگر توجه کنند، در غم و شادی هم شریک باشند، و در شرایط سخت و دشوار از یکدیگر حمایت کنند.

بنابراین، مسجدِ محله کرامت، به عنوان یک کانون فعال اجتماعی، فرهنگی، و حمایتی، نقش مهمی در ترویج فرهنگ مواسات و همدلی در محله ایفا می‌کند و به تحقق اهداف محله کرامت و سبک زندگی مومنانه کمک می‌کند. این ارتباط تنگاتنگ بین این عناصر، باعث می‌شود تا یک محله، به یک جامعه کوچک پویا، همدل، و برخوردار از کرامت انسانی تبدیل شود.

چالش‌های مسجدمحوری در محلات

با وجود نقش مهم مساجد در تقویت مواسات و همدلی، متاسفانه در برخی از محلات، مساجد نتوانسته‌اند به طور کامل به این نقش خود عمل کنند. عواملی همچون کمبود منابع مالی و درآمدی، عدم مشارکت فعال مردم، و نبود برنامه‌های نوآورانه، می‌تواند از جمله موانع پیش روی مساجد باشد.

برای رفع این موانع، لازم است که مسئولان و متولیان امور فرهنگی و دینی، با حمایت مادی و معنوی از مساجد، زمینه را برای فعالیت‌های گسترده‌تر و موثرتر آن‌ها فراهم کنند. همچنین، تشویق مردم به مشارکت فعال در برنامه‌های مساجد، استفاده از ظرفیت‌های فضای مجازی برای ترویج فرهنگ مواسات و همدلی، و ارائه آموزش‌های لازم به فعالان مسجدی، می‌تواند به تقویت نقش مساجد در جامعه کمک کند.

نامگذاری روز نهم دهه کرامت با عنوان مسجد محله‌ی کرامت؛ محور مواسات و همدلی، تاکیدی است بر اهمیت نقش محوری مساجد در تقویت همبستگی اجتماعی و ترویج فرهنگ احسان و نیکوکاری. با توجه به نقش چندجانبه مساجد در جامعه، لازم است که همه نهادها و افراد، با همکاری و تعامل سازنده، زمینه را برای فعالیت‌های گسترده‌تر و موثرتر مساجد فراهم کنند تا شاهد شکوفایی هرچه بیشتر فرهنگ کرامت، مهربانی، و همدلی و خدمت کریمانه در جامعه اسلامی باشیم.

راهکار عملی برای مسجد محله کرامت

راهکارهای عملی زیادی جهت محوریت قرار دادن مسجد محله کرامت در زمینه مواسات و همدلی وجود دارد. برای اینکه مسجد محله کرامت بتواند نقش محوری در مواسات و همدلی ایفا کند، باید برنامه‌ها و فعالیت‌های خود را به صورت هدفمند و سازماندهی شده طراحی و اجرا کند. در اینجا چند راهکار عملی ارائه می‌شود:

ایجاد ساختار سازمانی مناسب: تشکیل کمیته مواسات و همدلی بتواند از اعضای فعال مسجد، معتمدین محله، و نمایندگان سایر نهادهای محلی تشکیل شود.وظایف این کمیته شامل شناسایی نیازمندان، برنامه‌ریزی فعالیت‌های مواسات و همدلی، جذب کمک‌های مردمی، و توزیع عادلانه آن‌ها بین نیازمندان است و برای هر یک از فعالیت‌های مواسات و همدلی (مانند جمع‌آوری کمک‌های مردمی، توزیع بسته‌های معیشتی، عیادت از بیماران، و غیره) یک مسئول تعیین شود تا کارها به صورت منظم و پیگیری شده انجام شوند. جمع‌آوری اطلاعات دقیق و به‌روز از خانواده‌های نیازمند، افراد بیمار، و آسیب‌دیدگان از حوادث طبیعی، برای ایجاد بانک اطلاعات نیازمندان، به منظور شناسایی دقیق نیازها و ارائه خدمات مناسب از راهکارهای عمیاتی است.

برنامه‌ریزی فعالیت‌های متنوع: جمع‌آوری کمک‌های مردمی برنامه ریزی لازم دارد. برپایی صندوق‌های جمع‌آوری زکات و وجوهات شرعی، برگزاری پویش‌های جمع‌آوری کمک‌های نقدی و غیرنقدی در مناسبت‌های مذهبی و ایجاد فروشگاه‌های خیریه برای فروش کالاهای اهدایی مردم از این برنامه ها می تواند باشد. تهیه و توزیع بسته‌های معیشتی، پوشاک، و لوازم التحریر بین خانواده‌های نیازمند. توزیع غذای گرم بین افراد بی‌خانمان و نیازمند در مناسبت‌های خاص،؛ از شیوه هایی دیگر در این زمینه است.

همواره حمایت از ایتام و کودکان بی‌سرپرست در محله ضرورت و اولویت دارد. پرداخت مستمری ماهانه به ایتام و کودکان بی‌سرپرست، تأمین نیازهای آموزشی و درمانی ایتام و کودکان بی‌سرپرست، برگزاری اردوهای تفریحی و آموزشی برای ایتام و کودکان بی‌سرپرست از برنامه های ساده اما بسیار موثر است.

عیادت از بیماران بستری در بیمارستان‌ها و منازل، تأمین هزینه‌های درمانی بیماران نیازمند. ارائه خدمات مشاوره و روانشناسی به بیماران و خانواده‌های آن‌ها، برنامه ها و خدمات کریمانه است در محلات با محوریت مسجد محله است.

توجه ویژه به حل اختلافات خانوادگی و امر ازدواج در راستای ایچاد همدلی و و خدمت کریمانه و بی‌منت در محلات است. تشکیل جلسات مشاوره برای حل اختلافات خانوادگی، میانجی‌گری بین زوج‌های در حال جدایی و ارائه آموزش‌های مهارت‌های زندگی به خانواده‌ها، همچنین کمک به ازدواج جوانان و تأمین جهیزیه برای زوج‌های نیازمند، ترغیب به برگزاری مراسم ازدواج آسان و کم‌هزینه و ارائه مشاوره‌های قبل از ازدواج به جوانان، از جمله، برنامه‌های ضروری در مدار مساجد است.

ایجاد صندوق قرض‌الحسنه برای تأمین وام‌های قرض‌الحسنه برای نیازمندان، تأمین وام‌های اشتغال‌زایی برای جوانان از برنامه های مسجد محور است.

در جمع بندی گفتنی است که مسجد محله کرامت با جایگاه ویژه خود در قلب محله، می‌تواند به عنوان کانون مواسات و همدلی عمل کند. با ساماندهی ساختاری و تشکیل شورای مواسات محله، و ایجاد بانک اطلاعات نیازهای محله، امکان شناسایی و پاسخگویی به مشکلات مختلف اجتماعی، اقتصادی و معیشتی ساکنان فراهم می‌شود. ایجاد صندوق قرض‌الحسنه محلی می‌تواند نقش مهمی در کمک به اشتغال‌خرد و بهبود معیشت افراد نیازمند ایفا کند. همچنین، با استفاده از ظرفیت مسجد برای برگزاری کارگاه‌های آموزشی و مشاوره‌ای، می‌توان به ارتقای مهارت‌های زندگی و ارائه حمایت‌های فرهنگی و روانی به اهالی محله کمک کرد. در نهایت، فعالیت‌های مسجد محله کرامت به عنوان یک پایگاه معنوی و اجتماعی، می‌تواند در ارتقای سطح زندگی و همبستگی اجتماعی در محله موثر باشد.

حجت‌الاسلام والمسلمین محمدباقر مشکاتی، پژوهشگر دینی