تبلیغ دینی بدون اصالت و معاصرت به انحراف می‌انجامد

به گزارش ایکنا از قم، آیت‌الله ابوالقاسم علیدوست، عضو هیئت مدیره انجمن علمی ارتباطات و تبلیغ حوزه و رئیس دانشکده صدا و سیمای قم، در دوازدهمین مجمع عمومی انجمن علمی ارتباطات و تبلیغ حوزه علمیه که در محل دبیرخانه انجمن های علمی حوزه برگزار شد، ضمن تبریک نیمه شعبان و ایام‌الله دهه فجر، گزارشی از فعالیت های این دوره انجمن ارائه کرد و اظهار کرد: پیامبر در حدیثی فرمودند: «أَ لاَ أُحَدِّثُكُمْ عَنْ أَقْوَامٍ لَيْسُوا بِأَنْبِيَاءَ وَ لاَ شُهَدَاءَ يَغْبِطُهُمْ يَوْمَ اَلْقِيَامَةِ اَلْأَنْبِيَاءُ وَ اَلشُّهَدَاءُ بِمَنَازِلِهِمْ مِنَ اَللَّهِ عَلَى مَنَابِرَ مِنْ نُورٍ قِيلَ مَنْ هُمْ يَا رَسُولَ اَللَّهِ قَالَ هُمُ اَلَّذِينَ يُحَبِّبُونَ عِبَادَ اَللَّهِ إِلَى اَللَّهِ وَ يُحَبِّبُونَ اَللَّهَ إِلَى عِبَادِهِ قُلْنَا هَذَا حَبَّبُوا اَللَّهَ إِلَى عِبَادِهِ فَكَيْفَ يُحَبِّبُونَ عِبَادَ اَللَّهِ إِلَى اَللَّهِ قَالَ يَأْمُرُونَهُمْ بِمَا يُحِبُّ اَللَّهُ وَ يَنْهَوْنَهُمْ عَمَّا يَكْرَهُ اَللَّهُ فَإِذَا أَطَاعُوهُمْ أَحَبَّهُمُ اَللَّهُ؛ رسول خدا فرمود:آيا آگاه كنم شما را از گروهى كه نه از انبيا هستند و نه از شهدا،ولى انبيا و شهدا در روز قيامت به مقام و منزلت آنان غبطه مى خورند،و آنها بر منبرهايى از نور نشسته اند؟ سؤال شد:اى رسول خدا آنان كيانند؟ فرمود:آنان كسانى هستند كه بندگان خدا را نزد خدا محبوب مى كنند و خدا را نزد بندگانش محبوب مى گردانند، عرض كرديم: ايجاد محبت خدا در دلها معلوم است،ولى چگونه بندگان را نزد خدا محبوب مى گرداند؟ فرمود:آنها را فرمان مى دهد به آنچه خدا دوست مى دارد،و باز مى دارد آنان را از آنچه خدا دوست نمى دارد،و هر گاه آنها را اطاعت كردند خداوند دوستشان دارد.»

وی تصریح کرد: مرحوم طباطبایی در مختصر حاشیه ای که بر بحارالانوار دارند، به این حدیث که می رسند، این سوال پیش می آید که اینها اگر نبی و شهید نیستند، چگونه انبیا بر آنها غبطه می خورند؟ لذا توجیه می کنند که منظور از این غبطه این است که انبیاء و شهداء وقتی آن مقام و مرتبه را می بینند شاد می شوند.

وی ادامه داد: برای فهم این حدیث نیاز به دستکاری آن نیست یعنی ممکن است برخی عالمان دین که مبلّغ دین خاتِم و خاتَم هستند از برخی انبیاء مقام بالاتری پیدا کنند البته به این علما وحی نمی شود و حتی از مقام عصمت هم برخوردار نیستند اما در مجموعه فعالیت ها ممکن است به جایی برسند که از برخی انبیا بالاتر باشند. وقتی در این حدیث می فرماید با منابری از نور محشور می شوند، این همان نور تبلیغ است که ممکن است یک شهر یا یک کشور یا دنیا را متاثر کند. مقام تبلیغ و ارتباط این است. اگر عظمت تبلیغ را به عنوان پایه بپذیریم، زمان تا زمان تفاوت می کند.

علیدوست به روایتی از امام باقر(ع) در همین رابطه اشاره کرد و گفت: در زمان امام باقر(ع) فضایی ایجاد شد که برخی مدعی شدند مهدی موعود می خواهد بیاید و البته برخی هم از این موضوع ناراحت نبودند همچون نفس زکیه، محمدمهدی بن عبدالله بن حسن بن حسن که آرام آرام به او لقب مهدی را می دهند. در همین راستا و فضاست که منصور دوانیقی نام فرزندش را «محمدمهدی» می گذارد. در این فضا، جابر بن یزید جعفی نزد امام باقر (ع)می آید و می پرسد فرج چه زمانی است؟ حضرت می فرماید: «هیهات، هیهات، دور است، دور است، فرج ما وقتی است که شما غربال شوید، غربال شوید، غربال شوید تا کسی که استخوان دارد و مقاومت دارد بایستد و کسی که مقاومت ندارد می لغزد.

عضو جامعه مدرسین حوزه علمیه قم با بیان اینکه امروز با امواج ضلال مواجه هستیم، بیان کرد: ما در دوران عصر «غربله» به سر می بریم و لذا بحث کتب ضاله نیست بلکه با امواج ضلال مواجهیم.

وی ادامه داد: «آقای شهریاری که زمانی در شورای عالی فضای مجازی بود، می گفت اگر تهران را 4500 برابر بزرگ کنید و این شهر بزرگ شده را کتابخانه کنید، مجموعه اطلاعاتی که داخل اینترنت و فضای مجازی است، داخل اینها می رود و همه را پر می کند». البته این آمار برای 10 سال قبل است.

علیدوست نمودهای تبلیغ را مورد توجه قرار داد و گفت: یکی از نمودهای تبلیغ، تدریس و تربیت است که خیلی از آقایان در این عرصه موفق هستند، یکی دیگر از نمودها، تحقیق و پژوهش است که خیلی از آقایان هم مانند استاد واعظ موسوی در آن موفق است.

وی یکی دیگر از نمودهای تبلیغ را ارتباط با مردم دانست و گفت: گاهی که خدمت امام رضا(ع) برای زیارت می روم، در کارهای خود می گردم که آن را هدیه به امام کنم. مخصوصا سراغ کاری می روم که خالی از هرچیزی باشد و آن ارتباط با مردم و پاسخ دادن به مسئله آنهاست.

علیدوست در پایان به بحث «اصالت» و «معاصرت» پرداخت و گفت: آنچه که امروز خیلی نکته دارد این است که کسی که می خواهد به نام دین حرف بزند و کار کند این دو عنصر اصالت و معاصرت را در نظر بگیرد. مثلا اگر ما در فقه خیلی مردم پسند صحبت کنیم اما هنجارهای شناخته شده اجتهاد را نداشته باشد و آمیخت هایی از بدعت و کژی داشته باشد، خیلی خطرناک است.

وی ادامه داد: تفسیر، فقه، عرفان، فلسفه و حتی منبری که برای توده مردم می خواهیم برویم هنجار دارد و باید اصالت داشته باشد. این نیازمند توانایی و مطالعه جامع است. یعنی دین را در یک نظام حلقوی (کنار هم) یا هرمی(در طول هم) مطالعه کند. 

علیدوست «معاصرت» را مورد توجه قرار داد و گفت: من احساس خطر می کنم. برخی فضایی را در حوزه ایجاد می کنند که معلوم نیست کجا می خواهد برسد. برخی افکاری که علمای نجف صدسال پیش دادند، امروز در حوزه علمیه قم با آن مشکل دارند. اگر از عقلانیت دین فاصله بگیریم نمی توانیم در دنیای امروز از دین دفاع کنیم. دین، عقلانیت، حریت و مقاصد بلند شارع باید معنا شود. همه علوم اسلامی برای اینکه اصالت پیدا کند باید نظام وار باشد و همه دین دیده شود و برای اینکه بتواند پاسخگو باشد باید همه جانبه دیده شود.

مطالبه‌گری علمی و تبدیل مسائل حوزه تبلیغ به مطالبه عمومی از مأموریت‌های انجمن است

کمال اکبری، عضو هیئت مدیره انجمن علمی ارتباطات و تبلیغ حوزه و رئیس دانشکده صدا و سیمای قم در دوازدهمین مجمع عمومی انجمن علمی ارتباطات و تبلیغ حوزه علمیه که در محل دبیرخانه انجمن های علمی حوزه برگزار شد، گزارشی از فعالیت های این دوره انجمن ارائه کرد و اظهار کرد: انجمن علمی ارتباطات و تبلیغ براساس وظایف ذاتی خود در راستای کمک به تعمیق و توسعه علوم انسانی و اسلامی و تبادل نظر درخصوص دستاوردهای علمی که اعضای انجمن در حوزه های پژوهشی و مطالعاتی و در راستای پویایی حوزه های علمیه اقدامات موثری را انجام داده است که می توان به برگزاری نشست های علمی متعدد، برگزاری کرسی های نظریه پردازی و نیز برخی نشست ها و هم اندیشی های متمرکز از جمله «رابطه دانش ارتباطات با امر تبلیغ دینی» اشاره کرد که این موضوع در سه حوزه تبلیغ سنتی و شفاهی، تبلیغ رسانه ای و تبلیغ حوزه بین الملل را شامل می شد.

وی افزود: برخی موضوعاتی که مورد توجه بزرگان حوزه های علمیه بوده و یا رهبرانقلاب بدان توجه داشتند که انجمن راجع به آنها توانسته فضاسازی خوبی را انجام دهد.

اکبری با بیان اینکه یکی از وظایف انجمن های علمی، مطالبه گری و تبدیل موضوعات علمی به مطالبات عمومی و اقدام علما در این رابطه است، افزود: بعد از سخنرانی رهبر انقلاب اسلامی درباره تبلیغ، هیئت مدیره انجمن دو روز بعد، تشکیل جلسه داد و منجر به صدور بیانیه ۲۰ ماده ای و نامه تفصیلی به مدیریت حوزه های علمیه شد که با پیگیری های انجمن و دستور مدیر حوزه های علمیه منجر به شکل گیری گروه های مختلف در بحث تبلیغ شد. این اقدام به نوبه خود سبب رشد علمی حوزه تبلیغ شد.

وی همکاری با نهادهای مختلف در برگزاری همایش ها را از دیگر فعالیت های انجمن ارتباطات و تبلیغ حوزه برشمرد و گفت: در حال حاضر سه همایش را در حال برگزاری داریم که امید است خردادماه و مهرماه سال آینده با همکاری مراکز علمی و پژوهشی کشور برگزار شود.

اکبری تولید مباحث علمی و انتشار کتب اعضای انجمن را از دیگر فعالیت های انجمن ارتباطات حوزه ذکر کرد و ادامه داد: امشب چهار کتاب استاد واعظ موسوی در زمینه های اصول و کلام و مبنای تبلیغ رسانه ای و نیز حوزه حج رونمایی خواهد شد.

عضو هیئت مدیره انجمن ارتباطات و تبلیغ حوزه اظهار کرد: این انجمن در هر مناسبتی یک واکنش و فعالیتی را خواهد داشت؛ به عنوان نمونه، قبل از برگزاری مراسم اربعین، برگزاری کارگاه ها و کلاس هایی برای تولید رسانه ای و تبلیغ خیزش اربعین را برای مجموعه ها دارد. همچنین در مناسبت ها و ایامی مانند دهه فجر کمک به اهل علم در این حوزه را دستور کار دارد.